Gio An đẩy mạnh chăm sóc và phát triển ra Xà lách xoong

Gio An là một xã nằm ở phía Tây của huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị. Toàn xã có diện tích là  gần  280 ha và có dân số hơn 4300 người. Xã bao gồm các thôn: An Bình, An Hướng, An Nha, Gia Bình, Hảo Sơn, Long Sơn, Tân Văn, Xuân Hòa. Là một xã thuần nông, nên nông sản chủ yếu là cao su, hồ tiêu. Ngoài ra vài năm trở lại đây bà con đã phất triển cây nghệ vàng cho hiệu quả kinh tế khá cao. Song song với đó, bà con đã tận dụng diện tích cao su chưa khép tán phát triển cây khoai từ, tía và môn các loại với phương châm " lấy ngắn nuôi dài". Đặc biệt ở Gio An, có một loại cây trồng tuy diện tích không nhiều nhưng đã mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân, đó là cây rau Xà lách xoong (hay còn gọi là rau Liệt).  

Nằm trong địa hình thuận lợi của sự kết hợp giữa đất và nước, xã Gio An có hệ thống giếng cổ cung cấp nước ngọt sạch và mát mẻ quanh năm cho người dân nơi đây từ hàng trăm năm trước, như được sự ban tặng của trời, đất cho vùng quê miền Tây Gio Linh này. Từ xa xưa. người dân vùng đất này đã sự dụng trí thông minh và bàn tay khéo léo của mình, họ đã tạo dựng nên những nét đẹp văn hóa, những công trình cổ mang giá trị văn hóa cao.  

Phát huy lợi thế của vùng đất, cư dân nơi đây đã biết vận dụng vào tạo hóa để khai thác, phát triển nền kinh tế, đặc biệt là sử dụng nguồn nước sạch để trồng rau xà lách xoong. Rau xà lách xoong có tên khoa học là Nasturtium officinale, là một loại thực vật thủy sinh hay bán thủy sinh, đây là loài rau có nguồn gốc từ châu Âu tới Trung Á, loài rau này có họ với họ Cải (Brassicaceae). Rau xà lách  xoong được trồng vào mùa mưa, thường từ tháng 10 âm lịch và kéo dài đến 4-5 tháng, vì mùa mưa rất dễ trồng, lúc này nước ở các khe suối nhiều lên tạo điều kiện cho việc trống cây rau được thuận lợi và đễ dàng hơn. Cây rau xà lách xoong chỉ phát triển ở nhiệt độ từ 18 đến 25 độ C ở nước sạch, đặc biệt phát triển tốt ở các thửa ruộng nằm ngay trước cửa giếng cổ, vì nước trong giếng lúc nào chảy ra làm cho rông rêu, kí sinh bám ở thân cây rau cũng bị cuốn theo ra mương dẫn nước, giúp cho cây rau  xà lách xoong sạch và khỏe mạnh phát triển tốt hơn. Vì rau xà lách xoong rất dễ thích nghi trong môi trường nước sạch và chủ yếu lấy dinh dưỡng từ nước để nuôi cây, nên không cần bón phân lân, đạm, hay phun thuốc, người sử dụng rất yên tâm về độ sạch của loài rau này.

IMG 20171206 092838

          Các thửa ruộng rau xà lách xong trước cửa giếng Ông thôn Hảo Sơn

Rau xà lách xoong có vị đắng nhẹ và hăng, giá trị dinh dưỡng trong cây rau rất nhiều, theo y học, ăn rau xà lách xoong có thể kháng được một số loại bệnh cho cơ thể con người. Rau xà lách xoong có thể chế biến được rất nhiều món như: Rau xà lách xoong tái thịt bò, nấu canh, luộc...và được ưa chuộng nhất chính là để ăn sống, không cần chế biến. Chính vì lẽ đó, nhiều nằm qua loại rau này đã trở thành đặc sản của xã Gio An và góp phần nâng cao giá sản sản phẩm cho loại cây này, mang lại nguồn thu nhập đáng kể, giúp cho nền kinh tế nông nghiệp địa phương phát triển ổn định hơn.

            Hiện nay trên địa bàn xã Gio An có 7 hecta rau xà lách xoong đang thu hoạch và và 3 hecta  đang trồng mới, thu nhập bình quân từ 4 đến 5 tỷ đồng/năm, và tập trung ở các thôn như: An Hướng, An Nha, Gia Bình, Long Sơn, Tân Văn, đặc biệt là thôn Hảo Sơn. Đây là thôn có hệ thống giếng nước cổ mạnh nhất, nên rau được trồng ở đây quanh năm, và là nơi cung cấp giống rau xà lách xoong  cho các thôn khác trong xã. Quá trình phát triển của rau cũng nhanh, sau 20 ngày người dân thu hoạch một lần, mỗi m2 ruộng có trên 20 bó rau và giá rau vẫn được giữ ổn định từ 5 đến 7 ngàn đồng 1 bó ở thời điểm đầu vụ và 4 đến 5 ngàn đồng thời điểm cuối vụ. Để thuận lợi hơn cho việc nâng cao giá trị kinh tế, mua bán và tiêu thụ rau được tốt hơn, cuối năm 2016 thôn Hảo Sơn đã thành lập tổ hợp tác sản xuất nông sản an toàn cho rau xà lách xoong, tổ hợp tác đã đầu tư xe vận tải ( nhờ có hỗ trợ nguồn vốn của tổ chức KOIKA ), vận chuyền rau trên địa phương đến các thị trường xa hơn như tỉnh Quảng Bình, Huế... Nhiều năm vừa qua nhờ được mùa, đắt giá nên một số gia đình trên địa phương đã vươn lên thoát nghèo nhờ rau xà lách xoong như hộ ông Trần Đức Thuyền, ông Nguyễn Lành...

IMG 20171206 085351

Ruộng rau ở giếng Trạng Thôn An Nha.

            Đến với xã Gio An du khách có thể trực tiếp tham quan, trải nghiệm và thưởng thức những cành rau xà lách xoong ngay trên những thửa ruộng rau. Nói đến xã Gio An, là nói đến hệ thống giếng cổ và đặc sản rau xà lách xong, vì đây là nét đặc trưng của vùng quê này./.

 Lê Nam - Đài truyền Thanh